1. Η δημόσια δήλωση του Άδωνη Γεωργιάδη ότι «εμείς είμαστε με το Ισραήλ» δεν μπορεί να ιδωθεί απλώς ως προσωπική έκφραση γνώμης. Όταν ένας υπουργός της ελληνικής κυβέρνησης χρησιμοποιεί το «εμείς», σφετερίζεται την έννοια του συλλογικού υποκειμένου και αποδίδει στο σύνολο του ελληνικού λαού μια στάση που ουδέποτε αποφασίστηκε συλλογικά. Αυτό δεν είναι αμελητέο γλωσσικό σχήμα· είναι πράξη πολιτικής ιδεολογίας, η οποία επιχειρεί να νομιμοποιήσει την πλήρη ευθυγράμμιση της Ελλάδας με τις στρατηγικές των ιμπεριαλιστικών δυνάμεων. Η διαλεκτικοϋλιστική ανάλυση μας υποχρεώνει να δούμε την υλική βάση αυτής της δήλωσης: το ελληνικό κράτος, ως όργανο διαχείρισης των συμφερόντων της αστικής τάξης, έχει στρατηγικό συμφέρον να ταυτιστεί με τον άξονα ΗΠΑ–Ισραήλ στην Ανατολική Μεσόγειο, τόσο για ενεργειακούς όσο και για γεωπολιτικούς λόγους (Marx & Engels, 1848/1976). Η ρητορική του «εμείς» δεν εκφράζει τον λαό, αλλά την επιθυμία του κεφαλαίου για σταθερές συμμαχίες στο πλαίσιο του ανταγωνισμού με άλλες περιφερειακές δυνάμεις.
Την ίδια στιγμή, η δήλωση έρχεται σε μια περίοδο όπου οι εικόνες από τη Γάζα μαρτυρούν καταστροφή άνευ προηγουμένου: χιλιάδες άμαχοι, κυρίως παιδιά, έχουν σκοτωθεί από τις επιχειρήσεις του Ισραήλ, με τον ΟΗΕ να καταγγέλλει πράξεις που προσιδιάζουν σε εγκλήματα πολέμου (United Nations, 2023). Στις 12 Δεκεμβρίου 2023, η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ υπερψήφισε με 153 χώρες υπέρ την κατάπαυση του πυρός στη Γάζα· η Ελλάδα, ωστόσο, απείχε, επιβεβαιώνοντας τη στρατηγική της σιωπηρής στήριξης στο Ισραήλ (UN General Assembly, 2023). Στο ίδιο πλαίσιο, η ελληνική κυβέρνηση συμμετείχε σε κοινές στρατιωτικές ασκήσεις με το Ισραήλ και τις ΗΠΑ το 2024, παρουσιάζοντας την αναβάθμιση αυτών των σχέσεων ως «εγγύηση εθνικής ασφάλειας» (Υπουργείο Εθνικής Άμυνας, 2024). Η δήλωση του Γεωργιάδη δεν είναι, επομένως, μεμονωμένο φαινόμενο· είναι έκφραση μιας συνολικής πολιτικής γραμμής που μετατρέπει τον ελληνικό λαό σε συνένοχο, χωρίς να του δίνει λόγο ή επιλογή.
Η μαρξιστική θεωρία ήδη από τον 19ο αιώνα ανέδειξε ότι το κράτος είναι όργανο ταξικής κυριαρχίας και όχι ουδέτερος εκφραστής του «γενικού συμφέροντος» (Lenin, 1917/1970). Το «εμείς» του υπουργού είναι το «εμείς» της αστικής τάξης και των διεθνών της συμμάχων, όχι το «εμείς» των εργαζομένων, των ανέργων, της νεολαίας, των λαϊκών στρωμάτων που βλέπουν στον αγώνα του παλαιστινιακού λαού τον καθρέφτη των δικών τους καταπιέσεων. Η κοινωνία που υποφέρει από ακρίβεια, ανεργία και αποδιάρθρωση κοινωνικών δικαιωμάτων δεν έχει κανένα υλικό συμφέρον να ταυτίζεται με ένα κράτος κατοχής. Η δήλωση «είμαστε με το Ισραήλ» συγκαλύπτει τις αντιφάσεις της ελληνικής κοινωνίας και μεταφράζει τις ταξικές επιλογές της κυβέρνησης σε εθνική ρητορική ενότητας.
2. Η κριτική μας πρέπει να είναι διπλή: αφενός, να αποδομήσει την ψευδή καθολικότητα που επικαλείται ο Γεωργιάδης· αφετέρου, να αναδείξει την ιστορική ευθύνη της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής. Από τον Ψυχρό Πόλεμο μέχρι σήμερα, η Ελλάδα εγκατέλειψε σταδιακά κάθε απόπειρα ανεξάρτητης στάσης στην περιοχή και προσδέθηκε πλήρως στον άξονα ΗΠΑ–Ισραήλ–ΝΑΤΟ. Το αποκορύφωμα αυτής της πορείας είναι η υπογραφή συμφωνιών στρατηγικής συνεργασίας, όπως η αναβάθμιση της βάσης της Σούδας και οι κοινές ενεργειακές συμφωνίες για το φυσικό αέριο της Ανατολικής Μεσογείου (Ministry of Foreign Affairs, 2024). Η ταύτιση με το Ισραήλ δεν είναι, λοιπόν, ζήτημα ιδεολογικής συμπάθειας· είναι ταξική στρατηγική του ελληνικού κεφαλαίου να εξασφαλίσει ρόλο σε μια ζώνη γεωπολιτικής έντασης.
Το ερώτημα αν «δικαιούται» ο Γεωργιάδης να λέει ότι «εμείς είμαστε με το Ισραήλ» είναι ουσιαστικό. Νομικά, ως υπουργός, μπορεί να εκφέρει άποψη. Πολιτικά όμως, δεν δικαιούται να σφετερίζεται τη φωνή του λαού. Η ελληνική κοινωνία δεν ερωτήθηκε ποτέ γι’ αυτή τη συμμαχία· καμία λαϊκή διαβούλευση ή δημοψήφισμα δεν έγινε για να αποφασιστεί μια τόσο κρίσιμη τοποθέτηση. Στην πραγματικότητα, το «εμείς» που επικαλείται ο Γεωργιάδης είναι μια κατασκευή από τα πάνω, που αποσκοπεί να προσδώσει νομιμοποίηση σε μια πολιτική που εξυπηρετεί μόνο τα κυρίαρχα συμφέροντα. Ο Μαρξ είχε γράψει ότι «ένας λαός που καταπιέζει άλλον δεν μπορεί να είναι ελεύθερος» (Marx, 1867/1971). Αν η Ελλάδα ταυτίζεται με το Ισραήλ, ταυτίζεται με την καταπίεση – και άρα υπονομεύει και τη δική της ελευθερία.
Η διαλεκτικοϋλιστική μας τοποθέτηση δεν είναι απλώς ηθική· είναι ιστορικά και επιστημονικά θεμελιωμένη. Οι αποικιοκρατικές σχέσεις γεννούν αναπόφευκτα αντιστάσεις· οι λαοί που αγωνίζονται για ελευθερία είναι φορείς της ιστορικής προόδου. Η στήριξη στον παλαιστινιακό λαό δεν είναι ρομαντισμός, είναι αναγνώριση της νομοτέλειας που οδηγεί τις κοινωνίες από την καταπίεση στην απελευθέρωση. Στην εποχή της κρίσης του παγκόσμιου καπιταλισμού, η μόνη νομιμοποιημένη χρήση του «εμείς» είναι αυτή που περιλαμβάνει τους καταπιεσμένους και όχι τους καταπιεστές. Καλούμε, λοιπόν, την ελληνική κοινωνία να μην αποδεχθεί τον σφετερισμό της φωνής της και να εκφράσει έμπρακτα την αλληλεγγύη της στους λαούς που αγωνίζονται.
Με εκτίμηση,
Χαράλαμπος Μωυσίδης
Συγγραφέας του Διαλεκτικού Υλισμού – Πολιτικός Επιστήμονας
