Το Σαχέλ είναι μια λωρίδα γης που ενώνει τον Ατλαντικό με την Ερυθρά Θάλασσα, στο όριο Σαχάρας και σαβάνας. Σκληρή περιοχή, με ξηρασία, φτώχεια και συνεχείς πολέμους, αλλά και μια από τις πιο πλούσιες σε πρώτες ύλες περιοχές του κόσμου. Ουράνιο, χρυσός, λίθιο, πετρέλαιο — θησαυρός για τις μεγάλες δυνάμεις.
Οι βασικές χώρες που αποτελούν τον πυρήνα του Σαχέλ είναι: Μαυριτανία, Μάλι, Μπουρκίνα Φάσο, Νίγηρας, Τσαντ, Σουδάν. Στις πιο πρόσφατες εξελίξεις, όμως, τρία κράτη ξεχωρίζουν: Μάλι, Νίγηρας και Μπουρκίνα Φάσο.
Αυτά τα τρία, ύστερα από πραξικοπήματα που ανέτρεψαν φιλοδυτικές κυβερνήσεις, ανακοίνωσαν το 2023 τη δημιουργία της Συνομοσπονδίας Κρατών του Σαχέλ (AES). Στόχος; Μια κοινή αγορά, κοινή αμυντική συμφωνία, ακόμη και προοπτική κοινού νομίσματος.
Γιατί τώρα; Γιατί μετά από δεκαετίες «κηδεμονίας» από τη Γαλλία και την ECOWAS (περιφερειακή ένωση ελεγχόμενη από το Παρίσι), οι λαοί του Σαχέλ έδειξαν με τα πραξικοπήματα ότι δεν θέλουν πια το γαλλικό στρατό και τις εταιρείες να λυμαίνονται τον πλούτο τους. Ήδη, οι βάσεις του γαλλικού στρατού εκδιώχθηκαν, ενώ η Ρωσία (μέσω Wagner) πήρε τη θέση τους ως «προστάτης». Όμως το ζήτημα δεν είναι μόνο στρατιωτικό. Είναι πρωτίστως οικονομικό. Ο Νίγηρας έχει ουράνιο που τροφοδοτεί πυρηνικά εργοστάσια στην Ευρώπη. Το Μάλι έχει χρυσό και τεράστια κοιτάσματα λιθίου — στρατηγικό μέταλλο για μπαταρίες και ηλεκτροκίνηση. Η Μπουρκίνα Φάσο επίσης διαθέτει χρυσό. Αν αυτά τα τρία συνενώσουν δυνάμεις, μπορούν να φτιάξουν μια περιφερειακή υπερδύναμη πρώτων υλών.
Κι εδώ εμφανίζεται η Κίνα. Δεν δηλώνει ανοικτά, αλλά όλα τα δεδομένα δείχνουν πως πίσω από την AES βρίσκεται κινεζική χρηματοδότηση και προοπτική:
- Η Κίνα έχει ήδη επενδύσεις σε υποδομές στο Μάλι και στον Νίγηρα.
- Ελέγχει μέσω συμβολαίων μεγάλο μέρος της εξόρυξης λιθίου.
- Είναι ο μεγαλύτερος παγκόσμιος αγοραστής ουρανίου για τα πυρηνικά της εργοστάσια.
- Και όταν τα τρία κράτη ανακοίνωσαν την ίδρυση νέας Τράπεζας Ανάπτυξης του Σαχέλ (Μάιος 2025) για να απεξαρτηθούν από ΔΝΤ και Δύση, όλοι ξέρουν πως τα αρχικά κεφάλαια θα έρθουν από το Πεκίνο και, δευτερευόντως, από τους BRICS.
Με δυο λόγια:
- Η Γαλλία χάνει το έδαφος της αποικιοκρατίας.
- Η Ρωσία μπαίνει στρατιωτικά.
- Η Κίνα μπαίνει οικονομικά.
- Οι λαοί του Σαχέλ αναζητούν δρόμο αυτοδιάθεσης, αλλά μένει να δούμε αν αυτή η νέα Συνομοσπονδία θα είναι πραγματικά ανεξάρτητη ή απλώς θα αλλάξει «κηδεμόνα».
Το βέβαιο είναι ένα: το Σαχέλ, από ξεχασμένη λωρίδα της Αφρικής, γίνεται σήμερα κομβικό πεδίο του παγκόσμιου ανταγωνισμού. Εκεί παίζεται το παιχνίδι για ενέργεια, μέταλλα και γεωπολιτική ισχύ. Και ό,τι συμβεί εκεί, θα έχει αντίκτυπο πολύ πέρα από την Αφρική.
Μωυσίδης Χαράλαμπος Συγγραφέας με Διαλεκτικοϋλιστική Ανάλυση, Μαρξική Κριτική και Πρόταση
