https://www.lifo.gr/stiles/optiki-gonia/poios-skotose-ton-sifi-balyraki
……… Σήμερα βρισκόμαστε αντιμέτωποι με νέες απειλές, νέες προκλήσεις και νέα ζητήματα. Η περιοχή μας ανακατατάσσεται, μπαίνουν άλλα πιεστικά δεδομένα, τα Εθνικά μας Θέματα, οι δανειστές, η μειωμένη κυριαρχία, τα δημοσιονομικά και θεσμικά ελλείμματα, το δυσβάστακτο δημόσιο χρέος, η ανάγκη για παραγωγικές θέσεις εργασίας, η ύφεση, η φτώχεια. Η Ελλάδα, η χώρα μας, βρίσκεται σε πολιορκία. Ο Περσέας καλείται να αναμετρηθεί ξανά με τη Μέδουσα. Είναι απολύτως αναγκαία η Εθνική Συνεννόηση. Να ξεπεράσουμε το εγώ, να επιστρατεύσουμε το εμείς. Να ξανακερδίσουμε με νέους αγώνες και θυσίες την πατρίδα μας. Σηφης Βαλυρακης
«Σήμερα βρισκόμαστε αντιμέτωποι με νέες απειλές, νέες προκλήσεις και νέα ζητήματα». Η φράση ανοίγει με ένα σχήμα χρονικής εξαίρεσης: το “σήμερα” δεν είναι απλώς παρόν, είναι στιγμή ρήξης, στιγμή κινδύνου. Η ιστορική συνέχεια διακόπτεται τεχνητά, ώστε να δημιουργηθεί αίσθηση επείγοντος. Η κρίση παρουσιάζεται όχι ως αποτέλεσμα συγκεκριμένων κοινωνικών και παραγωγικών σχέσεων, αλλά ως αιφνίδια συσσώρευση «νέων» απειλών, χωρίς αιτιότητα. Έτσι, το παρόν αποσπάται από το παρελθόν και αποπολιτικοποιείται. «Η περιοχή μας ανακατατάσσεται, μπαίνουν άλλα πιεστικά δεδομένα». Εδώ το γεωπολιτικό μετατρέπεται σε φυσικό φαινόμενο. Οι «ανακατατάξεις» δεν έχουν υποκείμενο, δεν έχουν φορείς, δεν έχουν ταξικό ή ιμπεριαλιστικό περιεχόμενο. Είναι κάτι που “συμβαίνει”. Η ιστορία εμφανίζεται ως εξωτερική δύναμη που επιβάλλεται στην κοινωνία, όχι ως πεδίο σύγκρουσης συμφερόντων.
«Τα Εθνικά μας Θέματα, οι δανειστές, η μειωμένη κυριαρχία…». Σε αυτή τη φράση συντελείται το κρίσιμο ιδεολογικό άλμα: ετερόκλητα φαινόμενα –γεωπολιτικά, χρηματοπιστωτικά, θεσμικά– συγχωνεύονται κάτω από έναν ενιαίο εθνικό μανδύα. Οι δανειστές δεν εμφανίζονται ως συγκεκριμένη μορφή καπιταλιστικής εξουσίας, αλλά ως απειλή στην “εθνική κυριαρχία”. Έτσι, η ταξική σχέση χρέους μετατρέπεται σε εθνικό τραύμα. «Τα δημοσιονομικά και θεσμικά ελλείμματα, το δυσβάστακτο δημόσιο χρέος». Η γλώσσα εδώ είναι τεχνική, αλλά η λειτουργία της ιδεολογική. Τα ελλείμματα παρουσιάζονται ως συλλογική αποτυχία, όχι ως αποτέλεσμα πολιτικών επιλογών υπέρ συγκεκριμένων τάξεων. Το “δημόσιο” χρέος γίνεται χρέος όλων, ανεξαρτήτως του ποιος το δημιούργησε και ποιος ωφελήθηκε. «Η ανάγκη για παραγωγικές θέσεις εργασίας, η ύφεση, η φτώχεια». Η φτώχεια εμφανίζεται ισότιμα δίπλα στην “ανάγκη για ανάπτυξη”, χωρίς να τίθεται η ερώτηση: ανάπτυξη για ποιον; Οι κοινωνικές συνέπειες της κρίσης απογυμνώνονται από τον ταξικό τους χαρακτήρα και ενσωματώνονται σε ένα γενικό αφήγημα εθνικής δυσκολίας. «Η Ελλάδα, η χώρα μας, βρίσκεται σε πολιορκία». Εδώ η ιδεολογία φτάνει στον πυρήνα της. Η κοινωνία εξαφανίζεται. Υπάρχει μόνο “η χώρα”. Η πολιορκία δεν είναι μεταφορά αθώα: προϋποθέτει εχθρό, πειθαρχία, αναστολή εσωτερικών συγκρούσεων. Σε συνθήκες πολιορκίας, η κοινωνική διαμαρτυρία γίνεται σχεδόν προδοσία.
«Ο Περσέας καλείται να αναμετρηθεί ξανά με τη Μέδουσα». Η μυθολογία αντικαθιστά την ανάλυση. Το κακό προσωποποιείται, αποϊστορικοποιείται και μυθοποιείται. Δεν υπάρχει πια καπιταλισμός, δεν υπάρχουν σχέσεις εκμετάλλευσης, δεν υπάρχουν τάξεις. Υπάρχει ένα τέρας και ένας ήρωας. Και ο ήρωας δεν είναι η εργατική τάξη, αλλά το Έθνος. «Είναι απολύτως αναγκαία η Εθνική Συνεννόηση». Αυτή είναι η πιο φορτισμένη φράση του κειμένου. Η “συνεννόηση” δεν είναι ουδέτερη: σημαίνει αναστολή της σύγκρουσης. Σημαίνει ότι η κοινωνία πρέπει να σιωπήσει για να σωθεί η πατρίδα. Η ταξική πάλη βαφτίζεται διχασμός, ενώ η υποταγή βαφτίζεται ενότητα. «Να ξεπεράσουμε το εγώ, να επιστρατεύσουμε το εμείς». Το “εγώ” εδώ δεν είναι ο ατομικισμός του κεφαλαίου, αλλά η κοινωνική διεκδίκηση. Το “εμείς” δεν είναι η τάξη, αλλά το εθνικό σύνολο. Πρόκειται για κλασική μετατόπιση: από το κοινωνικό υποκείμενο στο εθνικό φαντασιακό. «Να ξανακερδίσουμε με νέους αγώνες και θυσίες την πατρίδα μας». Η πατρίδα παρουσιάζεται ως κάτι που χάθηκε και πρέπει να ανακτηθεί. Όχι όμως από ποιους και από ποιους άλλους, αλλά συλλογικά. Οι “θυσίες” προαναγγέλλονται ως αναγκαίες και ηθικά δικαιολογημένες. Ποιος θα θυσιαστεί; Αυτό δεν λέγεται. Η ιστορία δείχνει όμως πάντα τους ίδιους.
Εδώ ολοκληρώνεται η ιδεολογική λειτουργία του λόγου: η Πατρίδα εμφανίζεται ως υπερκείμενη, καθολική αξία που απορροφά όλες τις αντιφάσεις. Γίνεται το απόλυτο υποκείμενο, μπροστά στο οποίο η κοινωνία οφείλει να υποταχθεί. Αυτή είναι η Πατρίδα ως Καθολική Ιδεολογία: όχι τόπος, όχι ιστορία, αλλά μηχανισμός ενοποίησης της κρίσης υπέρ της υπάρχουσας τάξης πραγμάτων.
