Για να συγκροτήσουμε την καλύτερη ποδοσφαιρική ενδεκάδα όλων των εποχών χωρίς Ευρωπαίους στην καταγωγή, υπό Μαρξικά κριτήρια, οφείλουμε να εγκαταλείψουμε κάθε μεταφυσική του “ταλέντου” ή του “μεγαλείου” ως απόλυτου και διαταξικά ουδέτερου κριτηρίου, και να τοποθετήσουμε τον ποδοσφαιριστή ως ταξικό δρων υποκείμενο, ως πολιτισμικό προϊόν του τρόπου παραγωγής και ως συνισταμένη της πάλης των τάξεων στο πεδίο του θεάματος. Δεν αναζητούμε απλώς «καλύτερους» με όρους στατιστικής, αλλά εκείνους των οποίων η ποδοσφαιρική δραστηριότητα, το ήθος, ο τρόπος οργάνωσης και η ιστορική λειτουργία εγγράφονται στην υλική αντίθεση κεφαλαίου–εργασίας. Παραθέτω την ενδεκάδα χωρίς Ευρωπαίους στην καταγωγή, κατά Μαρξική ανάγνωση:
ΜΑΡΞΙΚΗ ΕΝΔΕΚΑΔΑ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟΥ – NON-EUROPEANS ONLY
Τερματοφύλακας José Luis Chilavert (Παραγουάη)
Ένας γκολκίπερ–ηγέτης της εργατικής ηθικής, που σκόραρε με φάουλ και πέναλτι, αψήφησε την ιεραρχία, συγκρούστηκε με τους ιδιοκτήτες συλλόγων, και ταυτίστηκε με την αυτονομία των λατινοαμερικάνικων εθνών. Αντιιμπεριαλιστής, πολιτικοποιημένος, φωνή των καταπιεσμένων λαών της Λατινικής Αμερικής (Bellos, 2002).
Άμυνα Cafu (Βραζιλία) – δεξιά
Προερχόμενος από τις φαβέλες του Σάο Πάολο, αποτέλεσε παράδειγμα κοινωνικής ανάδυσης μέσω συλλογικής εργασίας και πειθαρχίας, όχι ατομικιστικής επίδειξης. Η ενέργειά του ήταν οργανική συνέχεια της μαζικής παιδείας των βραζιλιάνικων συνοικιών – μιας πολιτισμικής προλεταριακής αυτοθέσμισης.
Héctor Chumpitaz (Περού) – στόπερ
Ο «Capitán de America» δεν ήταν μόνο ο κορυφαίος αμυντικός της Νοτίου Αμερικής, αλλά πρότυπο δημοκρατικού συλλογικού ηγέτη, αντίθετος στην αυταρχία, σύμβολο για την αντίσταση των ιθαγενών και μειονοτικών κοινωνικών στρωμάτων στο Περού (Kaufman & Patterson, 2005).
Carlos Alberto Torres (Βραζιλία) – στόπερ / λίμπερο
Ο αρχηγός της Βραζιλίας του 1970, υπόδειγμα αυτοοργάνωσης στην άμυνα και στη μετάβαση, ενσάρκωσε τη «συλλογική αρμονία», και όχι το αυταρχικό πρότυπο του δυτικού «ηγέτη». Ήταν ο άνθρωπος που ενσωμάτωνε την αναγκαιότητα και την ελευθερία ταυτοχρόνως, με τρόπο διαλεκτικό (Marx, 1844/1988).
Nilton Santos (Βραζιλία) – αριστερά
Μέλος της πρώτης μεταπολεμικής γενιάς των μαύρων Βραζιλιάνων ποδοσφαιριστών που έσπασε την αποικιοκρατική αισθητική του λευκού μοντερνισμού, εφεύρε το attacking full-back, όχι ως μοντέρνα καινοτομία, αλλά ως πρακτική της λαϊκής αυτοέκφρασης στο γήπεδο.
Κέντρο
Sócrates (Βραζιλία) – κεντρικός μέσος
Ιατρός, επαναστάτης, ιδρυτής της “Δημοκρατίας της Κορίνθιανς”, κομμουνιστής δηλωμένος, πολέμιος της δικτατορίας, υποστήριζε την άμεση δημοκρατία στον αθλητισμό. Ηγεμονικός φορέας της πολιτικής σκέψης εντός του ποδοσφαίρου (Kittleson, 2014).
Diego Armando Maradona (Αργεντινή) – επιτελικός μέσος
Το υποκείμενο που επανένωσε την τάξη και το θαύμα, ο «Άγιος της εργατικής τάξης» (Galeano, 1995). Σήκωσε μόνος του μια χώρα τσακισμένη απ’ τον νεοφιλελευθερισμό, εκδικήθηκε για τα παιδιά των Μαλβίνων απέναντι στη Θάτσερ, μιλούσε με τη φωνή των εξαθλιωμένων, πολιτικοποιήθηκε ριζικά και ασυμβίβαστα.
Teófilo Cubillas (Περού) – δεκάρι
Ανεδείχθη μέσα από την αντίθεση φυλής–τάξης, όντας μαύρος σε μετα-αποικιακή χώρα, σύμβολο πολιτισμικής ανεξαρτησίας της Λατινικής Αμερικής μέσω του θεάματος, έπαιξε πάντα με λαϊκή αισθητική και φαντασία χωρίς εξευρωπαϊσμό του ύφους του.
Επίθεση
George Weah (Λιβερία) – δεξιά
Ο πρώτος και μόνος Αφρικανός που κατέκτησε Χρυσή Μπάλα, επελέγη αργότερα ως Πρόεδρος της Λιβερίας. Πίστευε στο συνδυασμό ποδοσφαίρου και κοινωνικής αλλαγής, χρηματοδοτούσε σχολεία και νοσοκομεία. Προϊόν και πράξη της λαϊκής αυτενέργειας, ο Weah ενσαρκώνει την αντι-ιμπεριαλιστική πρακτική μέσω της συμβολικής κυριαρχίας.
Pelé (Βραζιλία) – σέντερ φορ
Παρά τις μεταγενέστερες συμβιβαστικές θέσεις του, ο Pelé αναδείχθηκε στο ύψιστο σύμβολο αντι-αποικιακής υποκειμενικότητας, με τεχνική που δεν προέρχεται από τον ατομικισμό της δύσης, αλλά από την κοινότητα των μαύρων συνοικιών της Μπαΐα και του Ρίο, εκπροσωπώντας τη μνήμη της αφρικανικής διασποράς.
Didier Drogba (Ακτή Ελεφαντοστού) – αριστερά
Η πολιτική του παρέμβαση διέκοψε τον εμφύλιο πόλεμο της χώρας του το 2006. Πίστευε στην εθνική ενότητα μέσω της συλλογικής ταύτισης στο θέαμα, ενώ έθετε τα κέρδη του στην υπηρεσία της λαϊκής εκπαίδευσης. Ενσάρκωσε το υλικό καθήκον του κομμουνιστή: να απαντήσει με πράξη στην ανάγκη.
Αναπληρωματικοί (με έντονο πολιτικό–ταξικό βάρος):
Carlos Caszely (Χιλή) – αντιδικτατορικός, αρνήθηκε χειραψία με Πινοσέτ.
- Hugo Sánchez (Μεξικό) – σύμβολο μεταμοντέρνας λατινοαμερικάνικης αυτοπεποίθησης.
- Roger Milla (Καμερούν) – αποκρυστάλλωση της αφρικανικής λαϊκής χαράς χωρίς ευρωπαϊκή αποδοχή.
- Romário (Βραζιλία) – προλετάριος–μάγος, πολιτικός και αντίπαλος της ποδοσφαιρικής εμπορευματοποίησης.
- Zico (Βραζιλία) – το μορφωμένο παιδί των φαβέλων.
Η παραπάνω ενδεκάδα συγκροτείται ως έκφραση της Μαρξικής έννοιας της “πράξης” ως ενότητας θεωρίας και μετασχηματιστικής δυναμικής. Το κριτήριο επιλογής δεν είναι «το ποιος έβαλε τα περισσότερα γκολ» ή ποιος «σήκωσε περισσότερους τίτλους», αλλά το κατά πόσο η παρουσία τους εξέφρασε και προώθησε την ταξική συνείδηση των εκμεταλλευόμενων, την αισθητική της εργασίας, την πολιτική σύγκρουση, και τον αγώνα ενάντια στο ιμπεριαλιστικό φαντασιακό (Marx, 1867/1990· Gramsci, 1971· Eagleton, 2000).
