Δεν είναι σχήμα λόγου, ούτε ποιητική υπερβολή· είναι η αλήθεια που αρθρώνεται όταν το βλέμμα συναντά εκείνη την ασυμβίβαστη κόρη της Κατοχής, τη φλόγα της Νεολαίας του ΕΑΜ, την έκφραση μιας γενιάς που δεν πρόλαβε να γεράσει γιατί προτίμησε να γίνει αιώνια. Η Ηρώ Κωνσταντοπούλου, στα 17 της χρόνια, δεν «θυσιάστηκε». Δεν ήταν θυσία· ήταν επιλογή. Δεν ήταν έγκλειστη· ήταν όρθια. Δεν ήταν παιδί· ήταν επαναστάτρια. Και μπροστά σ’ αυτό το άσβεστο μέτωπο, ακόμη και ο θρύλος της Λατινικής Αμερικής, ο Τσε Γκεβάρα, θα γονάτιζε σεβαστικά, όχι για να την αγιοποιήσει, αλλά για να της αναγνωρίσει την απόλυτη συνέπεια: λόγος, πράξη και αίμα να λένε το ίδιο. Ηρώ: η νέα που έγραψε στη σιδερένια της καρδιά τον λόγο της Αντίστασης. Η νέα που, ενώ βασανιζόταν, δεν είπε ούτε ένα όνομα, ούτε μία υποχώρηση, ούτε ένα “δεν αντέχω”. Κι όμως, αυτό το κορίτσι δεν έγινε διάσημο από τηλεοπτικά πάνελ· δεν έγινε είδωλο μέσω lifestyle άρθρων· έγινε σύμβολο από μόνο του, στο θρόισμα των εκτελέσεων της Καισαριανής, στη μαρτυρία των συγκρατουμένων της στο Χαϊδάρι. Όταν ικανοποίησαν το αίτημά της να εκτελεστεί εκεί όπου εκτελέστηκαν οι σύντροφοι της ΕΠΟΝ, δεν της έκαναν χάρη. Εκείνη τους έκανε τη χάρη να σταθεί μπροστά τους και να τους δείξει τι σημαίνει πολιτική αξιοπρέπεια. Ο Τσε, που ταξίδεψε σε δύο ηπείρους, που σήκωσε το όπλο του για να πολεμήσει τον ιμπεριαλισμό, που άφησε την άνεση για την αναγκαιότητα, δεν θα μπορούσε παρά να δει στην Ηρώ έναν αντάξιο συνοδοιπόρο: όχι για να την τιμήσει με τον δικό του μύθο, αλλά για να συνειδητοποιήσει πως η επανάσταση δεν έχει πατρίδα, ηλικία ή φύλο· έχει αφοσίωση, αλύγιστη βούληση και αγνή ταξική τοποθέτηση. Κι αυτό, η Ηρώ το είχε. Από το πρώτο της βήμα στην Αντίσταση μέχρι την τελευταία της ανάσα. Η Ηρώ δεν είναι απλώς «ηρωίδα». Είναι το όνομα που διέσωσε ο λαός και πρόδωσε η επίσημη ιστορία. Η Ελλάδα των μετέπειτα κυβερνήσεων δεν τη γνώριζε· δεν τη δίδασκε· δεν την τίμησε. Την έκρυψε όπως έκρυβε όλους τους εκτελεσμένους κομμουνιστές πίσω από γενικές αναφορές σε «χαμένες γενιές» ή «εθνικούς διχασμούς». Όμως ο λαός δεν ξέχασε. Και δεν θα ξεχάσει. Γιατί κάθε φορά που μια νέα γυναίκα σηκώνει κεφάλι, κάθε φορά που μια μαθητική φωνή φωνάζει «όχι», κάθε φορά που η μνήμη ξυπνά μπροστά σε ένα εκτελεσμένο βλέμμα, η Ηρώ είναι παρούσα. Σε έναν κόσμο που αποθεώνει την υποταγή ντυμένη ως ρεαλισμό, η μορφή της Ηρώς είναι το πιο ρεαλιστικό παράδειγμα υπέρβασης. Και αν ο Τσε έγινε θρύλος γιατί αρνήθηκε να γίνει γραφειοκράτης του σοσιαλισμού, η Ηρώ έγινε πράξη γιατί αρνήθηκε να γίνει αθώα μάρτυρας μιας εποχής υποταγής. Το να προσκυνήσει, λοιπόν, ο Τσε μπροστά της, δεν είναι εξιδανίκευση· είναι αναγνώριση. Όχι γιατί εκείνη ήθελε προσκυνήματα, αλλά γιατί τέτοια παραδείγματα δεν χρειάζονται να τα τιμήσεις· σε τιμούν εκείνα.
Σε εσένα, Ηρώ, θα προσκυνούσε ο Che, όχι γιατί ήσουν “ηρωίδα”, αλλά γιατί ήσουν κομμουνίστρια.
