Η αποκαλυπτική στιγμή της αστικής υποκρισίας.
Το περιστατικό με τον τραυματισμένο δισεκατομμυριούχο επιχειρηματία, CEO της Velocity, που βρέθηκε στη Μύκονο και χρειάστηκε να μεταφερθεί σε νοσοκομείο της Αττικής, είναι από εκείνα τα συμβάντα που δεν αποτελούν απλώς μια είδηση, αλλά καθρέφτη ολόκληρης της κοινωνικής αντίφασης. Από τη μία, οι προσωπικοί του γιατροί, εκπρόσωποι της πιο ακριβοπληρωμένης ιδιωτικής περίθαλψης, αρνήθηκαν τη διακομιδή λόγω της κρισιμότητας της κατάστασης. Από την άλλη, το δημόσιο ΕΣΥ, οι «ξεχαρβαλωμένοι» γιατροί και νοσηλευτές που επί χρόνια λοιδορούνται και απαξιώνονται από την ίδια την κυβέρνηση, ανέλαβαν τη διακομιδή και τον κράτησαν στη ζωή. Ο υπουργός Υγείας, Άδωνις Γεωργιάδης, έσπευσε να «πανηγυρίσει» το γεγονός, με το γνωστό του ύφος: επιθετικός, προκλητικός, χρησιμοποιώντας το περιστατικό ως «απόδειξη» ότι το ΕΣΥ είναι ζωντανό και ότι οι επικρίσεις της αντιπολίτευσης είναι ψευδείς. Όμως η αλήθεια είναι πολύ πιο βαθιά και πολύ πιο ενοχλητική: το ΕΣΥ σώζει ζωές παρά την πολιτική του Γεωργιάδη, όχι χάρη σε αυτήν.
Από Μαρξική σκοπιά, αυτό που βλέπουμε είναι η σύγκρουση δύο κόσμων: του ιδιωτικού κεφαλαίου που φτιάχνει μηχανισμούς υγείας ως εμπόρευμα και της δημόσιας σφαίρας που λειτουργεί –έστω και παραμορφωμένα– ως κοινωνικό δικαίωμα. Ο Μαρξ έγραφε στο Κεφάλαιο ότι «το κεφάλαιο δεν έχει άλλη ηθική παρά την αυτοαξιοποίησή του» (Marx, 1867/1976). Οι ιδιώτες γιατροί, με την ψυχρή λογική του κινδύνου για την «επιχείρηση διακομιδής», έκαναν πίσω. Το δημόσιο ΕΣΥ, με όλα του τα προβλήματα, δεν μπορούσε να αρνηθεί. Αυτό είναι το αποκαλυπτικό σημείο: η λογική της αξίας και η λογική της ζωής συγκρούστηκαν σε πραγματικό χρόνο, και η δεύτερη νίκησε μόνο επειδή υπήρχε ένα υπόλειμμα δημόσιας υγείας.
Η στάση του Γεωργιάδη είναι ενδεικτική της αστικής πολιτικής: χρησιμοποιεί το ηρωικό έργο γιατρών και διασωστών του ΕΣΥ ως προπαγάνδα, ενώ ο ίδιος είναι ο πολιτικός που διαλύει συστηματικά τη δημόσια υγεία, που μειώνει δαπάνες, που ανοίγει τον δρόμο στην ιδιωτικοποίηση. Όταν το ΕΣΥ σώζει έναν δισεκατομμυριούχο, το κάνει γιατί οι γιατροί που υπηρετούν εκεί δεν έχουν την «ελευθερία» να αρνηθούν τη ζωή. Όμως ο Γεωργιάδης το μετατρέπει σε επιχείρημα για να δικαιολογήσει τις περικοπές του. Ο Λένιν τόνιζε πως «η αστική τάξη είναι έτοιμη να εκμεταλλευτεί ακόμη και τις πιο λαϊκές κατακτήσεις, αν μπορεί να τις στρέψει προς όφελός της» (Lenin, 1917/1977). Ακριβώς αυτό συμβαίνει εδώ: η ζωή που διασώθηκε γίνεται καύσιμο για την αστική πολιτική προπαγάνδα. Η Μαρξική Αντιπαραβολή αποκαλύπτει κάτι ακόμη βαθύτερο: ο δισεκατομμυριούχος, σύμβολο του ακραίου πλούτου, βρέθηκε να εξαρτάται από το ίδιο σύστημα που η τάξη του θέλει να καταργήσει. Ο άνθρωπος που μπορεί να αγοράσει ιδιωτικές κλινικές, να έχει προσωπικούς γιατρούς και αεροπλάνα στη διάθεσή του, σώθηκε τελικά από τους «υποτιμημένους» γιατρούς του ΕΣΥ. Αυτό είναι η υλική απόδειξη ότι η κοινωνική αναγκαιότητα υπερβαίνει την ατομική ισχύ. Όπως σημειώνει ο Ιλιένκοφ, «η καθολικότητα αποκαλύπτεται όταν η ίδια η ζωή καταρρίπτει την ψευδαίσθηση της μερικότητας» (Ilyenkov, 1977/1982). Το ΕΣΥ λειτούργησε ως καθολικότητα: περιέλαβε και τον δισεκατομμυριούχο, όχι επειδή ήταν πλούσιος, αλλά επειδή ήταν άνθρωπος που κινδύνευε. Το περιστατικό, λοιπόν, είναι μάθημα: το κεφάλαιο αγοράζει υπηρεσίες, αλλά η κοινωνία φτιάχνει θεσμούς που σώζουν ζωές. Το κεφάλαιο παράγει ιδιωτική «επιλογή», αλλά η κοινωνία παράγει καθολική αναγκαιότητα. Και εκεί ακριβώς αποκαλύπτεται το όριο της αστικής ιδεολογίας. Ο Γεωργιάδης πανηγύρισε, αλλά στην πραγματικότητα εξέθεσε το ίδιο του το αφήγημα: χωρίς το ΕΣΥ, ο πλούτος μένει μόνος του μπροστά στον θάνατο. Ο Ρουμπινστάιν έγραφε ότι «η αλήθεια της πράξης είναι το κριτήριο κάθε θεωρίας» (Rubinstein, 1957/1971). Η πράξη του ΕΣΥ είναι αλήθεια: η ζωή υπερισχύει της λογικής της αγοράς. Και η θεωρία που το ερμηνεύει δεν είναι άλλη από τη Μαρξική: μόνο το συλλογικό, το καθολικό, το κοινωνικό μπορεί να σταθεί απέναντι στην τυφλή λογική του κέρδους. Το καυστικό και αποκαλυπτικό είναι ότι το γεγονός αυτό δεν θα σταματήσει την κυβέρνηση να συνεχίσει την πολιτική ιδιωτικοποίησης. Αντίθετα, θα το χρησιμοποιήσει για να πει ότι «όλα λειτουργούν». Όμως η αλήθεια μένει εκεί: ένας δισεκατομμυριούχος σώθηκε επειδή υπήρχε το δημόσιο σύστημα υγείας. Αν αυτό δεν είναι απόδειξη της ιστορικής αναγκαιότητας του Κοινού απέναντι στο κεφάλαιο, τότε τι είναι;
